Het Lieverdje is een standbeeld op het Spui in Amsterdam. Het beeld is gemaakt door de Amsterdamse beeldhouwer Carel Kneulman.
De naam Lieverdje werd voor het eerst gebruikt door Henri Knap in 1947 in zijn rubriek Amsterdams Dagboek in Het Parool. Daarin vertelde hij het verhaal van een jongetje van een jaar of tien dat een hond van de verdrinkingsdood had gered die in de gracht was gevallen. Na deze eerste Sweetheart volgden er meer van dit soort verhalen. Het Lieverdje stond symbool voor de Amsterdamse straatjongens, altijd op zoek naar kattenkwaad maar met een gouden hart.
De organisator van festiviteiten en kinderspelen Sanny Hemerik of het Comité 1959 tot Activiteit in Amsterdam nam het initiatief om de beeldhouwer Carel Kneulman opdracht te geven voor een beeldje van een straatboef. Het gipsmodel werd op 2 mei 1959 onthuld door Jan en Nel Voortman. Er was toen nog sprake van een definitieve versie in brons die op de Noordermarkt zou komen te staan. Stadsbeeldhouwer Hildo Krop zou spontaan hebben geroepen dat het beeld op het Spui moest blijven staan.
amsterdams plein waar het lieverdje staat?
Omdat het beeld van gips was, kon het maar korte tijd staan. Henri Knap vroeg zijn Paroollezers om een bijdrage voor een bronzen versie, maar dat leverde niet genoeg op. Vervolgens benaderde hij een relatie van Rotary, die werkte bij sigarettenfabrikant Crescent in Eindhoven. De sigarettenfabriek bleek bereid het project te financieren. Op 10 september 1960 werd het Lieverdje onthuld door Emma van Hall-Nijhoff, echtgenote van burgemeester Van Hall.[4]
amsterdams plein waar het lieverdje staat?
In de jaren zestig werd het door de sigarettenfabriek gesponsorde beeldje het mikpunt en trefpunt van de “anti-rookmagiër” Robert Jasper Grootveld en zijn aanhang. Koosje Koster deelde er krenten uit, wat de Amsterdamse politie zag als een provocatie. De onbeheerste reacties van de “kippen” leidden weer tot provocaties, en zo ontstond rond het Lieverdje de beweging Provo. Grootveld verklaarde later dat hij van de confrontaties met de politie soms een “manische euforie” over zich heen kreeg. In 1964 begon hij met theatrale redevoeringen tegen de tabaksindustrie. Die betitelde hij als happenings. “Het ritueel bij Het Lieverdje werd een draaikolk die de hele stad zou meesleuren”, aldus Rob Stolk.[5] Eind 1966 werd het stil rondom het Lieverdje.[6]